{"id":10763,"date":"2021-01-11T12:08:33","date_gmt":"2021-01-11T07:08:33","guid":{"rendered":"https:\/\/uzts.uz\/?p=10763"},"modified":"2021-01-11T14:12:19","modified_gmt":"2021-01-11T09:12:19","slug":"pandemiya-bo%ca%bblishiga-qaramay-o%ca%bbzbek-to%ca%bbqimachilik-mahsulotlari-o%ca%bbsib-bormoqda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/uzts.uz\/uzb\/pandemiya-bo%ca%bblishiga-qaramay-o%ca%bbzbek-to%ca%bbqimachilik-mahsulotlari-o%ca%bbsib-bormoqda\/","title":{"rendered":"Pandemiya bo\u02bblishiga qaramay, o\u02bbzbek to\u02bbqimachilik sohasi rivojlanmoqda"},"content":{"rendered":"<p>So\u02bbnggi to\u02bbrt yil ichida sohada yuz bergan tub o\u02bbzgarishlar haqida Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi eksperti Ruslan Abaturovning maqolasida.<\/p>\n<blockquote><p><strong>Iqtisodiy o\u02bbsish birinchi navbatda raqobatbardosh ishlab chiqarish zanjirlarini yaratish va ushbu maqsadlar uchun investitsiyalarni ko\u02bbpaytirish hisobiga ta\u02bcminlanadi.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Garvard universiteti tadqiqotlariga ko\u02bbra, bizning mamlakatimizda 50 dan ortiq sanoat mahsulotlarini ishlab chiqarishda barcha imkoniyatlar va nisbiy afzalliklar mavjud.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Xususan, neft-kimyo, metallurgiya, mashinasozlik, elektrotexnika, farmatsevtika, qurilish, to\u02bbqimachilik, charm va poyabzal, oziq-ovqat sanoati, shuningdek, \u201cyashil iqtisodiyot\u201d bilan bog\u02bbliq sohalar milliy iqtisodiyotning \u201charakatlantiruvchi kuchiga\u201d aylanishi uchun barcha sharoitlar yaratilgan.<\/strong><\/p>\n<p><em><strong>O\u02bbzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 29-dekabrda Oliy Majlisga yo\u02bbllagan\u00a0<a href=\"https:\/\/review.uz\/oz\/post\/poslanie-prezidenta-uzbekistana-shavkata-mirziyoyeva-oliy-majlisu\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Murojaatnomasida<\/a><\/strong><a href=\"https:\/\/review.uz\/oz\/post\/poslanie-prezidenta-uzbekistana-shavkata-mirziyoyeva-oliy-majlisu\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"><strong>n<\/strong><\/a><\/em><\/p><\/blockquote>\n<p>To\u02bbqimachilik sanoati, koronavirus pandemiyasi bilan bog\u02bbliq vaziyatga qaramay, O\u02bbzbekiston iqtisodiyotining eng jadal rivojlanayotgan sohalaridan biri bo\u02bblib, yuqori o\u02bbsish sur\u02bcatlarini namoyish etishda davom etmoqda.<\/p>\n<p>So\u02bbnggi to\u02bbrt yil ichida sohada tub o\u02bbzgarishlar yuz berdi. Masalan, O\u02bbzbekiston uchun tajriba tariqasida ishlab chiqarish zanjirini xom ashyodan tayyor mahsulotgacha tashkil etishning yangi shakli sifatida paxta-to\u02bbqimachilik klasterlarini eksperimental ravishda yaratish, respublikada to\u02bbliq qayta ishlash uchun paxta eksportini qisqartirish, to\u02bbqimachilik va tikuvchilik mahsulotlarini ishlab chiqarish bo\u02bbyicha ilg\u02bbor tajribani jalb qilish, to\u02bbqimachilik va kiyim-kechak mahsulotlarining xalqaro boykotini O\u02bbzbekistondan olib tashlash va tashqi bozorda ishtirokini kengaytirish choralari.<\/p>\n<p>Bularning barchasi tarmoqlar barqarorligining mustahkam zaxirasini yaratishga va mamlakat iqtisodiyotiga tushgan qiyinchiliklarni minimal yo\u02bbqotish bilan yengishga imkon berdi.<\/p>\n<p>Davlat statistika qo\u02bbmitasi ma\u02bclumotlariga ko\u02bbra, o\u02bbtgan yilning 11 oyida to\u02bbqimachilik mahsulotlari ishlab chiqarish 14,4 foizga o\u02bbsdi va 2020-yil oxirida ikki raqamli o\u02bbsish sur\u02bcatlari saqlanib qoldi, bu o\u02bbtgan yillarda kuzatilmagan edi.\u00a0<em>Taqqoslash uchun: 2016-yilda to\u02bbqimachilik mahsulotlari 9 foizga o\u02bbsdi.<\/em><\/p>\n<p>Pandemiya tikuvchilik sanoatida o\u02bbsishning pasayishi ko\u02bbrinishida aks etdi, ammo u ham ijobiy bo\u02bblib, 2,9 foizni tashkil etdi. To\u02bbg\u02bbri, avvalgi yillarda tikuvchilik mahsuloti har yili o\u02bbrtacha 7 foizga oshgan. Ayni paytda to\u02bbqimachilik va tikuvchilik sanoati umumiy sanoat mahsulotining 12 foizini tashkil etadi. \u201cO\u02bbzto\u02bbqimachiliksanoat\u201d uyushmasining ma\u02bclumotlariga ko\u02bbra, 2017-2020-yillarda paxta iplari ishlab chiqarish 1,7 baravar, matolar &#8211; 2, trikotaj mato &#8211; 1,9, trikotaj buyumlar &#8211; 1,8, paypoq ishlab chiqarish &#8211; 5,6-marta o\u02bbsdi.<\/p>\n<p>Mamlakat rahbariyati tomonidan to\u02bbqimachilik va kiyim-kechak ishlab chiqarishni rivojlantirishga e\u02bctiborni kuchayishi, soliq imtiyozlari, imtiyozli kreditlar, subsidiyalar ko\u02bbrinishidagi ko\u02bbmagi tufayli ushbu soha investitsiyalar uchun yana-da jozibador bo\u02bbldi. Shunday qilib, assotsiatsiya ma\u02bclumotlariga ko\u02bbra, agar 2016-yilda 190 million dollarlik sarmoyalar sarflangan bo\u02bblsa, 2019-yil oxiriga kelib ularning hajmi 2,5 baravar oshib, 473,9 million dollarga yetdi. Pandemiya to\u02bbqimachilik va tikuvchilik sanoatidagi sarmoyaviy faollikni pasaytirdi, ammo sarmoyalar oqimi to\u02bbxtamadi.<\/p>\n<p>Tarmoqning jadal rivojlanishi ish o\u02bbrinlari yaratilishi va bandlikning ko\u02bbpayishi bilan birga kechdi. \u201cO\u02bbzto\u02bbqimachiliksanoat\u201d uyushmasining ma\u02bclumotlariga ko\u02bbra, to\u02bbrt yil davomida to\u02bbqimachilik va tikuvchilik sanoatida band bo\u02bblganlar soni qariyb 19 foizga o\u02bbsib, 366,9 ming kishiga yetdi. Ishlab chiqarish zanjirining klasterli boshqaruviga o\u02bbtish ushbu modelning samaradorligini ko\u02bbrsatdi, bu esa paxta-to\u02bbqimachilik klasterlarining jadal o\u02bbsishiga olib keldi. Agar 2017-yilda faqat bitta klaster ishlagan bo\u02bblsa, 2020-yilda ularning soni 95 taga etdi.<\/p>\n<p>Ko\u02bbrib chiqilayotgan tarmoqlarni rivojlantirishning ustuvor yo\u02bbnalishlari eksport salohiyatini yana-da oshirish va ochish, eksport hajmini oshirish, ichki to\u02bbqimachilik va tikuvchilik mahsulotlarining tashqi bozorlarini diversifikatsiya qilishdir.<\/p>\n<p>Davlat statistika qo\u02bbmitasi ma\u02bclumotlariga ko\u02bbra, to\u02bbqimachilik va kiyim-kechak va trikotaj mahsulotlari eksporti 2020-yilning 11 oyida 15,4 foizga (1,7 milliard dollarga) o\u02bbsdi. 2016-yilga nisbatan eksport hajmi 2020-yilda 1,8 baravar oshdi. Yuqori qo\u02bbshimcha qiymatga ega tayyor mahsulotlar eksportini ko\u02bbpaytirish siyosati ham o\u02bbz samarasini bermoqda.\u00a0<em>Masalan, tayyor trikotaj va tikuvchilik buyumlari eksporti ko\u02bbrib chiqilayotgan davrda 2,1 baravar oshdi. Ayni paytda dunyoning 69 mamlakatiga 563 turdan ortiq to\u02bbqimachilik mahsulotlari eksport qilinayotgan bo\u02bblsa, 2018-yilda 348 turdagi 57 mamlakatga eksport qilinmoqda.<\/em><\/p>\n<p>Mamlakatlar sharoitida an\u02bcanaviy savdo bozorlariga ham, yangilariga ham eksportning dinamik o\u02bbsishi kuzatilmoqda. Xususan, 2020-yilning 11 oyida Rossiyaga eksport 2016-yilga nisbatan 37 foizga, qo\u02bbshni mamlakatlarga esa 3,2 baravarga oshdi. MDHdan tashqari mamlakatlarga eksport hajmi ham o\u02bbsib bormoqda.\u00a0<em>Masalan, Xitoyga to\u02bbqimachilik va kiyim-kechak eksporti 2 baravar, Turkiya &#8211; 3,3, Pol<\/em><em>sha &#8211; 3,5, Italiya &#8211; 3 baravar oshdi.<\/em>\u00a0Evropa mamlakatlari haqida gapirganda, shuni ta\u02bckidlash kerakki, o\u02bbtgan yili Yevrokomissiya O\u02bbzbekistonga \u201cGSP+\u201d Umumlashtirilgan imtiyozlar tizimidan foyda oluvchi maqomini muddatidan oldin berish to\u02bbg\u02bbrisida qaror qabul qildi. Bu Yevropa Ittifoqi mamlakatlari bozoriga to\u02bbqimachilik mahsulotlarini, shu jumladan, bojsiz yetkazib berishga imkon beradi, bu esa O\u02bbzbekistondan Yevropa bozoriga to\u02bbqimachilik va kiyim-kechak yetkazib berish hajmining ko\u02bbpayishiga olib keladi. \u201cO\u02bbztekstilprom\u201d assotsiatsiyasi ekspertlarining hisob-kitoblariga asoslanib xabar berishicha \u201cGSP+\u201d rejimi mahsulot eksportini yiliga qariyb 300 million dollarga, 2025-yilga kelib esa 1,2 milliard dollarga oshirish imkonini beradi.<\/p>\n<p>Shunday qilib, so\u02bbnggi to\u02bbrt yilda O\u02bbzbekistonning to\u02bbqimachilik va tikuvchilik trikotaj sanoati 2020-yilda pandemiya paytida to\u02bbplangan salohiyatni saqlab, barqaror dinamik rivojlanishni namoyish etdi.<\/p>\n<p><strong><em>Ruslan Abaturov<br \/>\n<\/em><\/strong><strong><em>O\u02bbzbekiston Respublikasi Prezidenti\u00a0<\/em><em>Administratsiyasi huzuridagi Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazining bosh ilmiy xodimi.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>\u201cPravda Vostoka\u201d gazetasi 8-yanvardagi\u00a0<a href=\"https:\/\/yuz.uz\/file\/newspaper\/136a29cb910df85d5c05e0bbc80f39da.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">5-soni<\/a><\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>REVIEW.UZ &#8211; Latofat Bo\u02bbriyeva tarjimasi<\/em><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>So\u02bbnggi to\u02bbrt yil ichida sohada yuz bergan tub o\u02bbzgarishlar haqida Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar markazi eksperti Ruslan Abaturovning maqolasida. Iqtisodiy o\u02bbsish birinchi navbatda raqobatbardosh ishlab chiqarish zanjirlarini yaratish va ushbu maqsadlar uchun investitsiyalarni ko\u02bbpaytirish hisobiga ta\u02bcminlanadi. Garvard universiteti tadqiqotlariga ko\u02bbra, bizning mamlakatimizda 50 dan ortiq sanoat mahsulotlarini ishlab chiqarishda barcha imkoniyatlar va nisbiy afzalliklar mavjud.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10757,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[11],"tags":[],"class_list":["post-10763","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-slayder","category-11","description-off"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/uzts.uz\/uzb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10763","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/uzts.uz\/uzb\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/uzts.uz\/uzb\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzts.uz\/uzb\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzts.uz\/uzb\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10763"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/uzts.uz\/uzb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10763\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10771,"href":"https:\/\/uzts.uz\/uzb\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10763\/revisions\/10771"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/uzts.uz\/uzb\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10757"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/uzts.uz\/uzb\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10763"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzts.uz\/uzb\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10763"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/uzts.uz\/uzb\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10763"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}