Turkiya to‘qimachilik sanoatining asosiy afzalliklari:
- Yuqori sifatli mahsulotlar:
– Turkiya zamonaviy texnika va texnologiyalarga sarmoya kiritadi, bu esa xalqaro standartlarga javob beradigan yuqori sifatli to‘qimachilik mahsulotlarini ishlab chiqarish imkonini beradi.
– mamlakatda mahsulotning barcha e’lon qilingan xususiyatlarga muvofiqligini kafolatlaydigan qat’iy sifat nazorati tizimi mavjud.
– turk ishlab chiqaruvchilari paxta, jun va ipak kabi yuqori sifatli xom ashyolardan foydalanadilar.
- Ishlab chiqarishning past narxi:
– Turkiyada ish haqi boshqa Yevropa davlatlariga qaraganda past, bu esa to‘qimachilik mahsulotlarini arzon narxlarda ishlab chiqarish imkonini beradi.
– Turkiya hukumati to‘qimachilik korxonalariga subsidiyalar va soliq imtiyozlari berib, ishlab chiqarish xarajatlarini yanada pasaytiradi.
– Turkiya rivojlangan infratuzilmaga ega, bu esa past logistika xarajatlarini ta’minlaydi.
- Geografik joylashuv:
– Turkiya Yevropa, Osiyo va Yaqin Sharq kesishuvida joylashgan bo‘lib, bu unga yirik bozorlarga chiqish imkonini beradi.
– mamlakat rivojlangan transport tarmog‘iga ega bo‘lib, u butun dunyo bo‘ylab mijozlarga mahsulotlarni tez va samarali etkazib berish imkonini beradi.
- Asosiy bozorlarga yaqinligi:
– Turkiya Yevropa, Rossiya va Yaqin Sharq kabi yirik to‘qimachilik bozorlariga yaqin.
– turk ishlab chiqaruvchilariga talabning o‘zgarishiga tezda javob berish va mijozlariga joriy mahsulotlarni taklif qilish imkonini beradi.
- Mahsulotlarning keng assortimenti:
– Turk to‘qimachilik sanoati kiyim-kechak, uy to‘qimachilik, texnik to‘qimachilik va boshqalarni o‘z ichiga olgan keng turdagi mahsulotlarni ishlab chiqaradi.
– turk ishlab chiqaruvchilariga turli xil mijozlarning ehtiyojlarini qondirish imkonini beradi.
- Rivojlangan infratuzilma:
– Turkiya rivojlangan infratuzilmaga ega, u portlar, aeroportlar, yo‘llar va omborlarni o‘z ichiga oladi.
– to‘qimachilik sanoatining uzluksiz ishlashini ta’minlaydi va o‘z mahsulotlarini tez eksport qilish imkonini beradi.
- Malakali ishchi kuchi:
– Turkiyada to‘qimachilik sanoatida tajribaga ega bo‘lgan ko‘plab malakali ishchilar mavjud.
– turk ishlab chiqaruvchilariga yuqori sifatli mahsulotlar ishlab chiqarish imkonini beradi.
Bu omillar natijasida Turkiya to‘qimachilik sanoati mamlakat iqtisodiyotining eng tez rivojlanayotgan tarmoqlaridan biri hisoblanadi.
Aholi soni – 84,5 mln. kishi,
Import jami hajmi– 11,2 mlrd. doll. yoki taxminan 133$ kishi boshiga.
Import qilinadigan asosiy tovarlar tahlili asosida mahalliy ishlab chiqaruvchilar Turkiyaga qaysi turdagi mahsulotlarni eksport qilish hajmini oshirishi mumkin:
1.) ip-kalava (TIF TN: 520513000, 520512000, 520523000) – Turkiyaga importa miqdori: 0,7 mlrd. doll.;
2.) noto‘qima mato, fetradan tashqari – (TIF TN: 560300000) – Turkiyaga importa miqdori: 0,2 mln. doll.;
3.) paxtadan erkaklar va o‘g‘il bolalar uchun shimlari va shortiklar (TIF TN: 620342) – Turkiyaga importa miqdori: 0,1 mln. doll.;
4.) paxta kalavadan tikilgan sviterlar, pulloverlar, jemperlar va nimchalar – (TIF TN: 611020000) – Turkiyaga importa miqdori: 0,1 mln. doll.
Eslatma: import hajmi va nomenklaturasi haqidagi ma’lumotlar 2021 yil uchun oec.world platformasidan olingan.
Hamkorlik uchun potentsial brendlar ro‘yxati:
Herry, Gizia, Mavi, Derimod, Oxxo, Koton, AVVA, Desa, Inci, LC Waikiki, AdL, LTB, Hatemoglu, KAYRA, Vakko, Bigg Shop, Sarar, Bueno Shoes, Lidyana, Karya, Faik Sonmez, KAFT, Sail Laker’s, Kikyrnik, Ipekyol, AltynYildiz Classics va boshqalar.
Bugungi kunda o‘zbek to‘qimachilik korxonalari Turkiyaning LC Waikiki, DeFacto, Colin’s, Sela, Koton kabi brendlari uchun kiyim-kechak tikmoqda.
Bojxona tariflari:
Ip-kalava (17%), gazlama (8%), trikotaj mato (27%), noto‘qima mato (4,3%), texnik mato (0-8%), tikuv mahsulotlari (6,3-12%) va uy to‘qimachilik mahsulotlar (0-12%). Shuningdek, import vaqtida QQS miqdori – 18%.
Logistika
Toshkent va Istanbul orasidagi masofa taxminan 4,7 ming km. Manzilga yetib borish uchun 3 ta davlatdan tranzit orqali o‘tish kerak: Turkmaniston, Eron va Armaniston. 20/40 futlik avtokonteynerni tashishning taxminiy narxi 5 500 dan 6 000 ming dollargacha, yetkazib berish muddati 10 kungacha.
Havo orqali 500 kg dan ortiq – 0,54 (yevro/kg), 1 tonnadan ortiq. – 0,47 (yevro/kg). Bundan tashqari, quyidagi to‘lovlar olinadi: yoqilg‘i – 0,15 yevro/kg, havo yo‘li – 6,00 yevro va Turkiya bojxona organlariga bildirish – 7,00 yevro.
O‘ZTO‘QIMACHILIKSANOAT




