Mahalliy korxonalar tomonidan ishlab chiqarilgan to‘qimachilik va tikuvchilik mahsulotlari ichki va tashqi bozorda ham talabga ega va o‘tgan yillar davomida xorijiy iste’molchilar orasida tobora ommalashib bormoqda. To‘rt yil ichida eksport 2,1 baravar o‘sdi: 2016 yildagi 899 million dollardan 2020 yilda 1867 million dollarga.
Eksport salohiyatini amalga oshirish
2016 yildan keyin xom ashyoni to‘liq qayta ishlash modeliga o‘tish va ularning eksportini to‘xtatish tezlashtirilgan xususiyatga ega bo‘ldi. 2020 yildan boshlab O‘zbekistondan paxta eksporti butunlay to‘xtatilishi va barcha xom ashyo respublika ichida qayta ishlandi.
2018 yilga kelib paxta tolasi ishlab chiqarish hajmining 2016 yilga nisbatan sakkiz foizga ko‘payishi fonida eksportga yetkazib berilayotgan paxta ulushi 18,4 foizga keskin pasaygan bo‘lsa, terilgan paxtaning 81,6 foizi mamlakat qayta ishlangan. O‘tgan yili ushbu koeffitsiyent eksport uchun 11 foizni, mahalliy qayta ishlash uchun 89 foizni tashkil etdi. Shu bilan birga, paxta eksporti hajmining pasayishi fonida to‘qimachilik va tikuvchilik-trikotaj mahsulotlari eksporti hajmi o‘sdi.
Shu bilan birga, oq oltinni doimiy ravishda eksport qilish uzoq muddatli eksport shartnomalari bo‘yicha majburiyatlarni bajarish bilan bog‘liq. 2021 yilda qayta ishlangan paxta tolasining 99 foizi allaqachon mahalliy sanoat ehtiyojlari uchun ishlatilishi kutilmoqda
Tarmoqning sifatli rivojlanishining asosiy ko‘rsatkichlari qatoriga tashqi bozorlarda uning mahsulotlariga bo‘lgan talabning oshishi kiradi. Hozirgi kunda O‘zbekiston to‘qimachilik sanoati eksportga yo‘naltirilgan. Mahalliy korxonalar tomonidan ishlab chiqarilgan to‘qimachilik va tikuvchilik mahsulotlari xaridorlar orasida, ham ichki, ham tashqi bozorda talabga ega bo‘lib, o‘tgan yillar davomida xorijiy iste’molchilar orasida tobora ommalashib bormoqda. To‘rt yil ichida eksport hajmi 2,1 baravar o‘sishi mumkinligi shundan dalolat beradi: 2016 yildagi 899 million dollardan 2020 yilda 1867 million dollargacha.
O‘zbekistonning to‘qimachilik va tikuvchilik mahsulotlari dunyoning ko‘plab mamlakatlariga yetkazib berilmoqda va eksport geografiyasi yil sayin kengayib bormoqda. Masalan, agar 2016 yilda 60 ta mamlakatga mahsulot yetkazib berilsa, 2020 yilda esa 71 ta mamlakatga yetkazib berildi. Ammo shuni ta’kidlash kerakki, hozirgi paytda to‘qimachilik va kiyim-kechak eksportining 89 foizini faqat olti davlat tashkil etadi. Shunday qilib, 2020 yil oxirida Rossiyaning ulushi 36,5 foizni, Xitoy – 21,6 foizni, Qirg‘iziston – 15,2 foizni, Turkiya – 11,4 foizni, Polsha va Qozog‘iston har biriga 2,3 foizni tashkil etadi. Shu bilan birga, tayyor tikuv va trikotaj buyumlar eksportining 95 foizi MDH davlatlariga to‘g‘ri keladi. Bu shuni ko‘rsatadiki, eksport geografiyasining diversifikatsiyasi darajasi pastligicha qolmoqda.
O‘ZTO‘QIMACHILIKSANOAT




